Elk verhaal begint … en heeft een zakelijke kant

Wie droomt van een literaire carrière, droomt van taalplezier, meeslepende verhalen, diepe inzichten of speelse beelden. Btw-percentages en sociale statuten? Weinig schrijvers lopen er warm voor. Toch kunnen ze de zakelijke kant van hun beroep niet negeren. “Elke kunstenaar heeft tijd en concentratie nodig”, zegt literair agent Pieter Peyskens. “De vraag is: hoe maak je die financieel beschikbaar?”

Op 6 februari volgden de negen deelnemers aan het groeitraject ‘Elk verhaal begint’ hun eerste workshop van het tweede werkjaar. Ze kwamen samen in de kantoren van Passa Porta in Brussel. “Het internationale literatuurhuis heeft interessante voorzieningen voor startende schrijvers,” zegt projectcoördinator Noa Heyndrickx. “Je kunt er co-working spaces huren per halve dag en een studio op weekbasis.” De woonkamer van Passa Porta gaf een huiselijke sfeer aan de workshop rond de financiële aspecten van het schrijverschap.

“We zijn beginnende literaire makers. Voor de meesten van ons zijn uitgeefcontracten of een marktconforme prijszetting nog niet aan de orde. Maar wie professioneel met literatuur wil bezig zijn, informeert zich best zo snel mogelijk. Ik vind het hoopgevend dat deze workshop op ons programma staat. Er spreekt vertrouwen uit: dit traject stoomt ons klaar voor de markt.” – Lili Vanden Wijngaert (deelnemer proza)

Stijgend percentage

“In Vlaanderen kan slechts 8% van de schrijvers leven van hun royalties en lezingen,” weet Lander Govaerts, deelnemer proza. “Die cijfers dwingen ons jammer genoeg om nederig te zijn en te zoeken hoe we ons financieel kunnen organiseren.” Lander werkt aan zijn eerste roman en geeft daarnaast een dag per week les in een middelbare school. Hij is ook redacteur bij het tijdschrift Deus Ex Machina en heeft een deeltijdse kantoorjob

“Momenteel besteed ik zo’n kwart van mijn werkweek aan literatuur. Ik zou dat percentage de komende jaren graag zien stijgen en kreeg tijdens de workshop een overzicht van de mogelijkheden.” – Lander Govaerts (deelnemer proza)

Pieter Peyskens, filosoof van opleiding en momenteel literair agent van o.a. Tom Lanoye en Lara Taveirne, vertelde de groep over het kunstwerkattest, facturatie via SBK’s (Sociale Bureaus voor Kunstenaars, interimkantoren met ervaring in de artistieke sector, nvdr), de mogelijkheid om een eenmanszaak of vzw op te richten enzovoort.

Govaerts: “Pieter maakte ook heel duidelijk wat er op het spel staat. Elke kunstenaar heeft tijd en concentratie nodig. Je moet in je carrière voortdurend bekijken hoe je dat praktisch organiseert.” De workshop gaf – met andere woorden – niet één pasklare oplossing, maar toonde een waaier aan opties.

Op je strepen leren staan

Na de middag deelde Hind Eljadid, woordkunstenaar en auteur van het boek ‘Kruimeldief’, haar ervaringen met de groep. Vanden Wijngaert vond dat inspirerend: “Ze toonde eerlijk welke weg ze heeft afgelegd. Het is moeilijk om als starter financieel op je strepen te staan, maar je kunt – en moet – daarin groeien. Zo verwijst Hind bij haar prijszetting vandaag naar de barema’s van de culturele sector. Dat vond ik een eenvoudige, zeer waardevolle tip.”

In beide sessies was er ruimte voor vragen vanuit de groep. Vanden Wijngaert: “We kennen nu allemaal het verschil tussen een vak- slash belangenvereniging, zoals VAV en een beheersvennootschap, zoals De Auteurs (lacht). En we kunnen een modelcontract voor auteurs interpreteren met het oog op onderhandeling. Ik neem hier veel van mee.”